კოლხი მედეა და ძველი აღმოსავლეთის მაგიურ - რელიგიური პარადიგმები

ანოტაცია

წინამდებარე ნაშრომი მიზნად ისახავს კოლხი მედეას ფენ­ომენის კომპლექსურ კვლევას აღმოსავლეთმცოდნეობისა და შე­დ­არებითი მითოლოგიის ჭრილში. სტატიაში მედეას სახე გან­ხ­ილულია არა მხოლოდ როგორც ანტიკური დრამატურგიის პერ­ს­ონაჟი, არამედ როგორც ძველი აღმოსავლეთის (მესოპ­ოტა­მი­ური, ხეთური და ეგვიპტური) მაგიურ-რელიგიური პარად­იგ­მების მატარებელი არქეტიპი. კვლევის აქტუალობა განპი­რო­ბებულია იმით, რომ მედეას ფიგურა წარმოადგენს კულტურულ „ზღვარს“ დასავლურ (ელინურ) რაციონალიზმსა და აღმ­ოს­ავ­ლურ ეგზოტიკურ მისტიციზმს შორის. ნაშრომში გამოყენ­ებ­ულია ინტერდისციპლინური მიდგომა, რაც საშუალებას იძლევა მითოლოგიური სიუჟეტის მიღმა დავინახოთ რეალური ისტო­რიულ-კულტურული  პროცესები.

ნაშრომის პირველ ნაწილში დეტალურად არის გაანა­ლი­ზებული მედეას მჭიდრო კავშირი ქალღმერთ ჰეკატეს კულ­ტ­თან და მახლობელი აღმოსავლეთის მთვარის ღვთაებებთან, მათ ფუნქციურ მახასიათებლებთან და მათთან დაკავშირებულ რიტ­უალურ პრაქტიკებთან. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა „წამლების“ (pharmaka) ფენომენს, რომელიც სტატიაში ინტერპ­რეტირებულია, როგორც ძველი აღმოსავლური მედიცინის, ბა­ლ­­ა­ხეულის ცოდნისა და ადრეული ალქიმიის გამოძახილი ბერ­ძ­­ნულ ეპოსში. სტატია განიხილავს, რომ მედეას მაგიური ძალა არ არის მხოლოდ ზღაპრული ან ლიტერატურული ელემენტი, არამედ ის ასახავს იმ რეალურ ემპირიულ ცოდნასა და ტრად­იციებს, რომლებიც კოლხეთისა და მახლობელი აღმოსავლეთის რეგიონებისთვის იყო დამახასიათებელი და რაც ბერძნული პო­ლ­ისის მოქალაქისთვის ხშირად გაუგებარ და სახიფათო ძალ­ას­თან ასოცირდებოდა.

კვლევის მეორე ნაწილი ეთმობა „სხვის“ (The Other) კონც­ეფციას ორიენტალისტურ დისკურსში. ნაშრომში განხილულია, თუ როგორ ხდებოდა ელინურ სამყაროში აღმოსავლური ეზოთ­ერული ცოდნის მიზანმიმართული დემონიზაცია და რატომ იქცა მედეას „ბარბაროსობა“ მისი ტრაგიკული იდენტობის გან­მსაზღვრელ ძირითად ნიშნად. სტატიაში დასაბუთებულია მოს­ა­ზრება, რომ მედეას ტრაგედია არის არა მხოლოდ ოჯახური დრამა, არამედ ორი განსხვავებული კულტურული, რელ­იგი­ური და ეთიკური სისტემის გარდაუვალი შეჯახების შედეგი. ამ კონტექსტში კოლხეთი გვევლინება, როგორც მძლავრი კულტ­ურული ცენტრი და რეცეფციის სივრცე, სადაც ხდებოდა აღმოს­ავლური მისტიკური ცოდნის ტრანსფორმაცია დასავლურ ინტე­ლექტუალურ სივრცეში გადასატანად.

დასკვნით ნაწილში შეჯამებულია კვლევის შედეგები, რო­მ­ლებიც ადასტურებს, რომ მედეას სახის რეინტერპრეტაცია აღმ­ოსავლური პარადიგმების გათვალ­ისწინებით, ფუნდამენტურად ახალ პერსპექტივას სძენს ანტიკური მითოლოგიისა და აღმო­ს­ა­ვლეთმცოდნეობის ურთიერთმიმართების საკითხს. ნაშრომი ხაზს უსვამს იმას, რომ მედეას ფენომენი არის გასაღები ძველი სამყაროს გლობალური კულტურული ურთიერთობების უკეთ გასაგებად.