„ვარდების სასახლის ედიქტი: ოსმალეთის იმპერიის მოდერნიზაციის პირველი ნაბიჯები"

ანოტაცია

ოსმალეთის იმპერიის მრავალსაუკუნოვანი ისტორია აღზ­ე­ვებისა და დაცემის არაერთ ეტაპს იცნობს. მუდმივად ცვლადი, დინამიკური რეალობა, პოლიტიკური კონტექსტი და ამბიციურ მეტოქეებთან დაპირისპირება ქვეყნის მმართველებს ურთ­ულესი გამოწვევების წინაშე აყენებდა. საჭირო იყო განახლებაზე ზრუნვა, საშინაო და საგარეო პოლიტიკაში სასიცოცხლოდ მნი­შვნელოვანი ცვლილებების შეტანა, კარგად მოფიქრებული და შედეგზე გათვლილი რეფორმების გატარება, რათა იმპერიის გავლენა მსოფლიო პოლიტიკაში მიმდინარე მოვლენებზე არ შესუსტებულიყო და ოსმალეთი კვლავ ძლიერ პოლიტიკურ სუ­ბიექტად დარჩენილიყო. ეს გარემოება განსაკუთრებით აქტუა­ლური ხდება XIX საუკუნეში, როცა მკაფიოდ გამოიკვეთა, რომ ევროპის მოწინავე ქვეყნებმა ადვილად აუღეს ალღო ახალ საზ­ო­გადოებრივ ფორმაციას, კაპიტალიზმს, რომელმაც მანუფ­აქტუ­რული მრეწველობა ფაბრიკა-ქარხნებით ჩაანაცვლა და ბევრად უფრო მოქნილი და ხარისხიანი გახადა. იმისათვის, რომ ოსმ­ალ­ეთის იმპერია მსოფლიო პოლიტიკის საერთო პროცესებს არ ჩამო­რჩენოდა, რეფორმატორულ იდეებზე ფიქრი ჯერ კიდევ სუ­ლთან მაჰმუდ II (1808-1839წწ.)-ის მმართველობისას დაიწყეს, მაგ­რამ უზარმაზარ იმპერიაში ფართომასშტაბიანი მოდერნ­იზაციის ეპოქა მაჰმუდის მემკვიდრის, სულთან აბდულ-მეჯიდ I (1823-1861წწ.)-ის სახელს დაუკავშირდა. ცვლილებები შეეხო კან­ონმდებლობას, განათლებას, სამხედრო სფეროს, მრეწვე­ლო­ბას, ფინანსურ სექტორს, სარკინიგზო მიმოსვლას, საბანკო საქ­მეს, საგადასახადო სისტემას, მიწის საკუთრებას, ჰარემის სტა­ტუსს, ფადიშაჰის ახალ რეზიდენციას. რეფორმების მიზანი იყო, გაეთვალისწინებინათ განვითარებული ევროპული ქვეყ­ნების მდიდარი გამოცდილება და არსებული რესურსები ოსმა­ლეთის იმპერიის საჭიროებებისა და თავისებურებებისათვის მოერგოთ.