ჟურნალი „აღმოსავლ­ეთ­მცოდნეობის მაცნე“ დაარსდა 2018 წელს, ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმ­წიფო უნივერსიტეტის ჰუმანი­ტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის დეპარტამენტის ბაზაზე. ჟურნალის მიზანია სამეცნიერო საზოგადოებას მიაწოდოს ინფორმაცია თანამედროვე კვლევების შესახებ აღმოსავლეთმცოდნეობის დარგებში.
რეცენზია: გიორგი ახალკაციშვილის მონოგრაფიაზე - „სტატი- ების კრებული“ ტომი I.
საავტორო უფლებები (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ომერ სეიფედინი(1884-1920) - „სავარცხელი“
ომერ სეიფედინი დაიბადა 1884 წელს თურქეთში, ქ.ბანდ­ირმაში. გარდაიცვალა 1920 წელს ქ.სტამბოლში. იყო მოთხ­რობ­ების მწერალი, რომანისტი, მასწავლებელი და ოფიცერი. ის ითვ­ლება ერთ-ერთ უდიდეს თანამედროვე თურქ ავტორად. სეიფედინი სწავლობდა ედირნისა და კონსტანტინოპოლის სამხედრო სასწავლებლებში, შემდეგ კი ჯარში მსახურობდა. მიი­ღო მონაწილეობა ბალკანეთის ომებში(1912-13წწ.). სამხედრო სა­მ­ს­ახურიდან წასვლის შემდეგ მან თავი მწერლობასა და სწ­ავ­ლ­ებას მიუძღვნა. ლიტერატურული მოღვაწეობა 1908 წლიდან და­ი­წყო. სეიფედინი წერდა უნიკალური სტილით. ნაწარმო­ებ­ებში მოთხრობილი ამბები პირადი გამოცდილებიდან, ისტორ­იიდან და პოპულარული ტრადიციებიდან აიღო. სასაუბრო ენის გამ­ოყენებამ მის მოთხრობებს ნათელი და მომხიბვლელი სხივი შეს­ძინა. ის იყო პოპულარული და ფართოდ წაკითხვადი ავტ­ორი, აბს­ოლუ­ტურად დამოუკიდებელი თავისი დროის ლიტერ­ატ­ურ­ული მოძრაობებისგან. სეიფედინის ნაწარმოებები მოიცავს თე­მ­ების ფართო სპექტრს: სატირებს, პოლემიკურ დრამებს, კომი­კურ სიტუაციებს და სოციალურ კომენტარებს. მისი ნაწარმ­ოებები თარგმნილია სხვადასხვა ენებზე, მათ შორის ქართ­უ­ლად.
იუნუს ემრე ცნობილი თურქი სუფი პოეტია. მისი დაბ­ად­ებისა და გარდაცვალების ზუსტი თარიღი ცნობილი არ არის. ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა მეცამეტე-მეთოთხმეტე საუკუ­ნეებში. წერდა რელიგიურ-მისტიკურ ლექსებს სადა, ხალხის­თვის გასაგები ენით.
ანასეულის ობსიდიანის გეოქიმიური ანალიზი და უძველესი ადამიანის მობილურობა დასავლეთ საქართველოში
სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში სხვადასხვა დროს ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ქვის ხანის მნიშვნელოვანი ძეგლები აღმოჩნდა, სადაც კაჟისა და ობსი­დი­ანის საინტერესო კოლექცია არის წარმოდგენილი. სამწუ­ხაროდ, ობსიდიანის წარმომავლობის საკითხი გაურკვევ­ელია. უკანა­სკნელ პერიოდში, ქართველი და ამერი­კელი მკვლ­ევარების მი­ერ ობსიდიანის არტეფაქტების წარმომავლობასთან დაკავშ­ირებით საყურადღებო ნაშრომები გამოქვეყნდა (Chkhatarashvili, Glascock 2022; Chkhatarashvili et al., 2024a,b; Chkhatarashvili et al., 2025a,b). წარმოდგენილი ნაშრომი ეხება ანასეული I-II ნეოლი­თურ ძეგლებზე აღმოჩენილი ობსიდიანის არტეფაქტებზე ჩატ­არ­­ებული გეოქიმიური ანალიზების შედეგებს. კვლევა ჩატარდა XRF მეთოდით მისურის უნივერსიტეტის რეაქტო­რული კვლ­ევის (MURR) არქეომეტრიის ლაბორატორიაში. ანალ­იზმა გამო­ავლინა ობსიდიანის მომარაგების ორი განსხვავებული წყარო, რაც კიდევ ერთხელ მიუთითებს, რომ კავკასიის რეგიონი უძვ­ელესი დროიდან ადამიანის მობილობისა და კონტაქტების აქტ­იური ზონა იყო.
აჭარის ხის მეჩეთების მხატვრული გადაწყვეტის ზოგიერთი ასპექტი
აჭარაში შემორჩენილი XIX-XX საუკუნეების ხის მეჩეთები (ჯამეები) ქართულ ტრადიციებთან ღრმად დაკავშირებული ფენ­­ო­მენია. მეჩეთებისა და მასთან დაკავშირებული ფუნქციური ნაგ­ე­ბობების ხუროთმოძღვრული გადაწყვეტა ისლამის საკუ­ლტო ნიმ­უშების მოთხოვნებსა და ქართულ, ადგილობრივ ტრა­დი­ციებს ეფუძნება. მათი არქიტექტურა ავლენს საეკლესიო, სა­ერო და საცხოვრებელი ნაგებობების მხატვრულ თავისე­ბურ­ებ­ებს. ეს ნიშანი მჟღავნდება შენობათა გარეგნულ იერში, შიდა სი­ვ­რცის გადაწყვეტაში, ცალკეულ დეკორატიულ მოტივებში. მეჩეთის არქიტექტურა გვაგონებს აჭარული ტიპის „ოდა-სახლს“, თუმცა, ადგილმდებარეობიდან გამომდინარე, ქვის საძ­ი­რ­­კ­ველზე აღმართული ხის ორი ან სამსართულიანი შენობა ხას­იათდება ერთგვარი ავტონომიურობით. მეჩეთის გეგმას, ძირი­თადად, საფუძველად უდევს სვეტებზე დამყარებული სამმხ­რივი ანტრესოლით შემოსაზღვრული დარბაზის ცენტრის აქცე­ნტ­ირების თემა, რაც ქართული ტრადიციისათვის ნაცნობ კონ­ცე­ფციას ეფუძნება. ინტერიერი გამოირჩევა ნათელი სივრცულ-მ­ო­ც­­­უ­ლობრივი სტრუქტურით, მდიდარი დეკორატიული შემ­კუ­ლ­ობით, ხეზე კვეთილი ჩუქურთმებითა და გადახურვის მრა­ვ­ა­ლ­ფ­ეროვანი ფორმებით, რომლებშიც ქართული ხითხუ­როობის უძ­ველესი ტრადიციები იკითხება. XIX-XX საუკუნეების აჭარის ხის მეჩეთების არქიტექტურა ეროვნული ხალხური ხელოვნების ტრადიციებითა და თანა­დ­რ­ოული ხანის ოტომანური ხელოვნების მხატვრული სიახლ­ეე­ბი­თაა ნასაზრდოები. ისინი აგებულია ადგილობრივი და სხვა­და­სხვა კუთხეებიდან (შავშეთი, ჭანეთი) მოსული ქართველი ოსტ­ატატების მიერ.
თანგის დინასტიის სამხედრო რეფორმებისა და იმპერიის დაღმასვლის ურთიერთკავშირები
VIII საუკუნის პირველი ნახევარი არა მარტო თანგის დინ­ასტიის ზეობის მწვერვალს წარმოადგენს, არამედ ხშირად მიჩნე­ულია, როგორც ჩინეთის ოქროს ხანადაც. თუმცა მწვერ­ვალს ყოვ­ელთვის მოჰყვება დაღმასვლა, რაც თანგის დინასტიის შემთ­ხვევაში საუკუნის II ნახევრიდან იწყება. რა გახდა ამის მთავარი მიზეზი? ამის პასუხი ერთი შეხედვით ძალიან მარ­ტივია, თუ შევხედავთ ჩვენს მიერ ნახსენებ საკვანძო პერიოდს. ეს იყო ან ლუშანის აჯანყება (756-762), რომელიც დღემდე ერთ-ერთ ყვე­ლაზე სისხლიან და დამანგრეველ მოვლენად ითვლება ჩინე­თის ისტორიაში. თუმცა ან ლუშანის აჯანყება რეალურად მხოლოდ საბო­ლოო გამოვლინება იყო იმ გადაუჭრელი პრობლემებისა, რომლ­ებიც იმპერიას თან სდევდა ათეულობით წლების განმავლობაში და საბოლოოდ მისი შეუქცევადი დაღმასვლის პროცესიც გამო­იწვია. საკითხის ძირეულად გამოსაკვლევად საჭიროა თითო­ე­ული პრობლემა გაშლილი იყოს და კარგად გაანალიზებული, რათა ნათელი გახდეს მათი სიმწვავე და მნიშვნელობა. დიდი ნაწილი მეცნიერებისა მიიჩნევს, რომ მთავარი მიზ­ეზი თანგის დინასტიის დაქვეითებისა VIII საუკუნეში გატა­რე­ბული სამხედრო რეფორმები იყო, რომელმაც ხელი შეუწყო აჯან­ყების დაწყებას. თუმცა, ასევე მნიშვნელოვანი ყურადღება ექცევა იმ 20 წლიან პერიოდს, როდესაც იმპერატორი სუენწუნგი აჯან­ყების მოხდენამდე თითქმის მთლიანად ჩამოშორდა იმპე­რიის საკითხების მოგვარების პროცესს. ამან, გარდა იმისა, რომ დაა­სუსტა იმპერატორის ინსტიტუტი, ასევე ხელი შეუწყო შიდა ფრა­ქ­ციების შექმნას, რომელიც თანდათან ძლიერდებოდნენ. სტატია ყურადღებას ამახვილებს „მიწის თანაბრად გადანა­წილების სისტემის“ რღვევის პროცესსა და მისი ზოგად გავლ­ენაზე. აღნიშნული სისტემა იმპერიის VII საუკუნის I ნახევრიდან თანგის იმპერიის სამხედრო და ეკონომიკური სტრუქტურის დას­აყრდენი იყო. ამასთანავე, ეს პროცესი გახდა სხვა უფრო ღრ­მა ცვლილების მიზეზი ჩინეთის ისტორიაში, რაც თავი­სუფალი გლეხობის ფენის გაქრობაში გამოიხატა.
თამთა მხარგრძელი ხლათის სასულთნოსა და მონღოლურ სახელმწიფოთა ურთიერთობების ჰორიზონტზე XIII საუკუნეში
სტატიის მიზანია ნათელი მოჰფინოს ხლათის თურქულ სასულთნოს, მეზობელ მონღოლურ სახელმწიფოსა და საქარ­თველოს სამეფოს შორის არსებულ ურთიერთობებს, ასევე გვს­ურს, მკაფიოდ წარმოვაჩინოთ თამთა მხარგრძელის როლი მეზ­ო­ბელი სახელმწიფოს საშინაო და საგარეო პოლიტიკის ასპე­ქტში. სტატია ხელს შეუწყობს XIII საუკუნის დასაწყისში ხლა­თის სასულთნოში არსებული შიდა პოლიტიკური ვითარების აღწერას და იგი გადმოსცემს ადგილობრივი ხელისუფლების ურ­თ­­იერთობებს, როგორც მახლობელ ქრისტიანულ სახელმწ­იფ­ოებთან (იგულისხმება საქართველოს სამეფო), ასევე ცენტრ­ალ­ური აზიიდან შემოჭრილი მონღოლური სახელმწიფოების მეთა­ურებთან. აქედან გამომდინარე, ჩვენი მიზანია დიპლო­მატ­იური ურთიერთობების სწრაფად წარმართვისა და წარმოების პროც­ესში თამთა მხარგრძელის, როგორც შუამავლის, როლის წარ­მოჩენა. სახელმწიფოს ინტერესებიდან გამომდინარე, თამ­თას მიერ უმეთაუროდ დარჩენილი ხლათის სასულთნოს დრო­ე­ბითი მმართველის პოზიციისა და მისი, როგორც დიპლო­მატის, მოღ­ვაწეობის აღწერა. XIII საუკუნეში თამთა მხარგრ­ძელის პირ­ო­ვნება დიპლომატიური ურთიერთობების კუთხით მკაფიოდ ასო­ც­ი­რდებოდა საქართველოს სამეფოსა და მის მეზ­ო­ბელ მუს­ლიმურ სახელმწიფოებთან მიმართებაში. საკვლევი თემა წარმ­ოაჩენს ქართველების როლს მეზობელი ხლათის სას­უ­ლთნოსა და მონღოლურ სახელმწიფოებში, აღწერს მათ ღვა­წლსა და მნი­შვნელობას. საკვლევი საკითხი ქართულ ისტო­რ­იულ წყაროებსა და შრომებში ნაკლებად არის დამუ­შავე­ბ­ული. კონკრეტული კვ­ლევა ხელს შეუწყობს შუა საუკუნეების მახ­ლობელი აღმო­სავ­ლეთის ისტორიის აღწერას და იგი ნათ­ლად მიუთითებს ქარ­თვ­ე­ლთა როლზე (იგულისხმება ქალების როლი და მათი პოზ­იცია) მეზობელი ქვეყნების სტრატ­ეგი­უ­ლად მნიშვნელოვანი საშ­­ინაო და საგარეო პოლიტიკის განსა­ზღვრაში. კვლევა აღად­გენს იმ ის­ტ­ორიულ პერსპექტივებს, რომ­ლებიც XIII საუკუნის სა­ქართ­ვე­ლოსა და მეზობელ თურ­ქულ-მონღ­ოლურ სახელმწიფ­ოებთან დიპ­ლომატიურ და სამ­ხ­ედრო-პოლ­იტიკურ ურთიერთ­ობებში წარმოჩინდა და იგი ნათ­ელი მაგა­ლითი იქნება ამ პრო­ცესების გაა­ნალიზებისა და დამ­უშავების საკითხში.
კატარი - აშშ-ს ახალი ფორპოსტი ახლო აღმოსავლეთში
ნაშრომი ეძღვნება ძალიან საინტერესო თემას: „კატარი - აშშ-ს ახალი ფორპოსტი ახლო აღმოსავლეთში“. აშშ-ს ლიდერმა ჯო ბაიდენმა კატარი, NATO-ს ფარგლებს გარეთ (MNNA ან Non-NATO Ally) ამერიკის მთავარ მოკავშირედ გამოაცხადა, რითაც იგი გახდა მესამე ქვეყანა არაბეთის/სპარ­სე­თის ყურის რეგიონში ქუვეითისა და ბაჰრეინის შემდეგ, რომე­ლ­მაც მიაღწია ამ სტატუსს და ერთ-ერთი მსოფლიოს 18 ქვ­ე­ყ­ანას შორის. MNNA-ს სტატუსი მის მფლობელებს აძლევს მნიშვნ­ელო­ვან სარგებელსა და უპირატესობებს, მათ შორის პრივი­ლეგი­რ­ებულ წვდომას აშშ-ს მოწინავე სამხედრო ტექნოლოგიებსა და თავდა­ცვის აღჭურვილობაზე. მიუხედავად იმისა, რომ კატარს უკვე ჰქონდა მჭიდრო კავშირები ამერიკასთან, ამ ტიტულის მი­ღება მიუთითებს კატარსა და აშშ-ს შორის ორმხრივი ურთიე­რთ­ობ­ების გაღრმავებისკენ, ჩრდილოატლანტიკურ ალიანსთან მჭი­დრო თანამშრომლობისკენ რეგიონული თუ გლობალური გამო­წვევების გადაჭრის საქმეში. ზოგიერთი პოლიტიკოსი სკეპტიკურად უყურებს კატარ­ისთვის MNNA-ს სტატუსის მინიჭებას, ვინაიდან საამიროს გააჩ­ნია მჭიდრო კავშირები ახლო აღმოსავლეთის არასახელმწიფო აქ­ტ­ორებთან - „ჰამასთან“, „ჰიზბალაჰთან“, „მუსლიმთა საძმო­ს­თან“, ასევე „ტალიბანთან“, რომლებიც კონფლიქტურ ურთი­ერ­თ­ობებში არიან აშშ/დასავლეთთან და ისრაელთან. თუმცა, აღნი­შნული მდგომარეობა კატარს აძლევს საშუალებას პოზიცი­ონი­რდეს, როგორც „მუდმივი შუამავალი“ და მომლაპარაკებელი ზე­მ­ოხსენებულ მხარეებს შორის კონფლიქტის დარეგულირების სა­ქ­მეში. კატარმა, ასევე, საკვანძო როლი შეასრულა აშშ-ს ჯარ­ე­ბის უსაფრთხო ევაკუაციის საქმეში ავღანეთიდან. ყოველივე ზემოხსენებული ხელს უწყობს კატარის თანამშ­რომლობის გაღრმავებას აშშ-სთან, ნატო-სთან და სტატუსის მინ­იჭების შემდეგ ახალ საფეხურზე გადასვლას.
განათლების თანამედროვე რეფორმების გამოწვევები ჩინეთში
განათლების სისტემას ჩინეთში უაღრესად მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს, ვინაიდან ის პიროვნული წარმატების, სოცი­ალური მობილობისა და ეროვნული განვითარების გასაღებად ითვლება. ჩინეთის განათლების სისტემა მუდმივად ადაპტი­რდებოდა ქვეყნის საჭიროებებისა და პოლიტიკის მიხედვით, შესაბამისად თანამედროვე ჩინეთში მთავრობა ცდილობს ფეხი აუწყოს ახალ გლობალურ გამოწვევებს და დიდ ინვესტიციებს დებს განათლებაში, ხელს უწყობს STEM-ის სფეროებს[1], ამკვი­დრებს ინოვაციებსა და მკაცრ აკადემიურ სტანდარტებს კვალი­ფიციური სამუშაო ძალის შესაქმნელად. ამ სტატიის მიზანია, იკვლიოს თანამედროვე ჩინეთში მიმ­დინარე ძირითადი საგანმანათლებლო რეფორმები, კერძოდ ყუ­რ­ადღება გაამახვილოს, „ორმაგი შემცირების[2]“ (Ministry of Educ­ation of the People’s Republic of China., 2021) პოლიტიკაზე, პრო­ფე­სიული განათლების პოპულარიზაციის ხელშეწყობასა და ცი­ფ­­რული ტექნოლოგიების ინტეგრაციაზე საგანმანათლებლო სფ­ე­რ­ოში. აღნიშნული რეფორმები ასახავს ჩინეთის მთავრობის აღი­ა­რებას, რომ მომავალი ეკონომიკური კონკურენტუნა­რია­ნობა, ინ­ო­ვ­აციური შესაძლებლობები და სოციალური ერთ­ია­ნობა დამო­კი­დებულია უფრო დაბალანსებული, სამართლიანი და მომავ­ა­ლზე ორიენტირებული საგანმანათლებლო სისტემის შექმ­ნაზე. მზარდი სოციალური ზეწოლის, პროვინციებს შორის არსე­ბული უთანასწორობისა და შრომის ბაზრის ცვალებადი მდგომ­არეობის ფონზე, ჩინეთის მიდგომა რეფორმებისადმი ავ­ლ­ენს თამამ ამბ­იციას, რომ დღეს ჩინეთში განათლების ტრანს­ფორ­მა­ცია არ არის მხოლოდ მიმდინარე პრობლემებზე პასუხი, არა­მედ ეს არის სტრატეგიული გეგმა ქვეყნის მომავლის უზრ­უნვე­ლსა­ყოფად. ასე­ვე სტატია გვთავაზობს ყოვლისმომცველ ხედვას იმის შეს­ახებ, თუ როგორ ცდილობს ჩინეთი თავისი საგან­მანა­თლ­ე­ბლო ლანდშაფტის შეცვლას XXI საუკუნის მოთ­ხოვნების დასა­კმაყ­ოფილებლად, კერძოდ ტრადიციისა და ინოვ­აციის, ზე­წ­ოლისა და პროგრესის დაბალანსებით. [1] STEM მოიცავს ოთხ მჭიდროდ დაკავშირებული სფეროს, როგორიცაა: მეცნიერება, ტექნოლოგიები, ინჟინერია და მათემატიკა. [2] „ორმაგი შემცირების“ პოლიტიკა (双减政策) - გულისხმობს დაწყებითი და საშუა­ლო სკოლის მოსწავლეებისთვის საშინაო დავალებების რაოდენობის შემცირებასა და კერძო რეპეტიტორობის ინსტიტუტის შეზღუდვას.
სასულიერო პირთა რეპრესიები საბჭოთა პერიოდის საქართველოში
სასულიერო პირების რეპრესიების საკითხი ერთ-ერთი შე­უ­­ს­წავლელი სფეროა არა მარტო ქართულ, არამედ პოსტ­საბჭ­ოთა ქვეყნების სამეცნიერო ლიტერატურაშიც. საქართველოს ანექს­იის (1921 წ.) შემდეგ, ისევე როგორც მთელ საბჭოეთში, აქაც აქტ­ი­ურად დაიწყო „წითელი ტერორი“ და ათეისტური რელ­იგიური პოლიტიკის გატარება იმ პერიოდში მოღვაწე ყველა რელ­იგიური ინსტიტუტის წინააღმდეგ: დაიხურა ასობით საკუ­ლტო ნაგებობა, რელიგიური სკოლები. სასულიერო პირთა დევ­ნის საფუძვლად იყენებდნენ მათ ანტისაბჭოთა და კონტრ­რევო­ლუ­ციური აგიტ­აცია-პროპაგანდის და სხვა სახის ბრალდებას. ანო­ნიმური დასმე­ნების, გამოგონილი ბრალდებების, ცილის­წამ­ების შედეგად მიმ­დ­ინარეობდა მათი დაპატიმრება, დახვრეტა, ან საკონცენტრაციო ბანაკებში გადასახლება და სხვ. ამ პრობლემატიკის გაშუქების მიზნით, რელიგიის საკით­ხთა სააგენტოს მკვლევართა ჯგუფმა განახორციელა შოთა რუს­თაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის მიერ დაფინანსებული 2022 წლის ფუნდამენტური კვლევების სახელ­მწიფო სამეცნიერო საგრანტო კონკურსის პროექტი - NFR-22-21090, „რელიგიური ნიშნით რეპრესიები საბჭოთა საქართ­ველ­ოში (შსს არქივის მონაცემების მიხედვით), რომლის შედეგად გამოიცა ნაშრომი („რელიგიური რეპრესიები საბჭოთა საქართვე­ლოში“, რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო, თბილისი., 2025:752). საბჭოთა ხელისუფლება სასულიერო პირების რეპრესიებ­ისთვის, გარდა დაპატიმრებისა, დახვრეტისა ან გადასახლებისა იყენებდა სხვა მეთოდებსაც: საარჩევნო ხმის უფლების ჩამორ­თმევას, არა მარტო სასულიერო პირებზე, არამედ მათი ოჯახის წევრებზე და კმაყოფაზე მყოფ პირებზე; დაშინებას, იძულებას (სასულიერო პირობაზე უარის თქმა), დამცირებას, დაჯარიმებას სასულიერო საქმიანობისთვის, პირადი ქონების ჩამორთმევას, ოჯახის წევრების შევიწროებას და ა. შ.. ამ გარემოების გათვალისწინებით გაგრძელდა კვლევები და რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტოს ინიციატივით უკვე ხორციელდება ახალი, მეორე პროექტი - FR-23-13674, „სას­ულიერო პირთა რეპრესიები საბჭოთა პერიოდის საქართ­ველ­ოში (ცენტრალური და ადგილობრივი არქივების მონაცემების მიხე­დვით)“, რომელსაც ასევე აფინანსებს შოთა რუსთაველის საქა­რთველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი, 2024 წლის ფუნ­დამე­ნტური კვლევების სახელმწიფო სამეცნიერო საგრანტო კონ­კ­ურსის ფარგლებში. ამ მხრივ განსაკუთრებით საინტერესოა მკვლევართა ჯგ­უფის მიერ საბჭოთა საქართველოში (1921-1991 წლებში) რელი­გიური ნიშნით განხორციელებული რეპრესიების და რეპრეს­ირე­ბული სასულიერო პირების შესახებ ჩატარებული კვლევის გაშუ­ქება, საქართველოს ცენტრალური და ადგილობრივი არქ­ივების მონაცემების მიხედვით. ამ ეტაპისთვის სრულად დამუ­შავებ­ულია ქუთაისის ცენტრალური არქივი, აჭარის საარქივო სამმა­რთველო, კახეთის, სამცხე-ჯავახეთის, გურიის, მცხეთა-მთ­იანე­თის, ქვემო ქართლის, სამეგრელოს რეგიონული და გო­რის, ხაშ­ურის, კასპის, ზესტაფონის, ფოთის ადგილობრივი არქ­­ივები. მიმ­დინარეობს კვლევითი სამუშაოები საქართველოს ერო­ვნული არქივის თბილისის ცენტრალურ არქივში. მოპო­ვებული მას­ალები უკვე იძლევა საშუალებას საბჭოთა საქარ­თველოში სას­უ­ლ­იერო პირების მიმართ რეპრესიების ზოგადი სურათის დად­გენისა და ცალკეული დასკვნების გამოტანის. მიმდინარე პროექტში მონაწილეობას იღებს მკვლევართა ჯგუფი: აბესალომ ასლანიძე (პროექტის ხელმძღვანელი), გიო­რგი პატაშური (პროექტის კოორდინატორი), ზვიად ტყაბლაძე, ზაზა ვაშაყმაძე, სერგო ფარულავა, დავით დავითაშვილი და მოწვე­­ული მკვლევარი მერაბ კეზევაძე.
დავით აღმაშენებლის მმართველობის პერიოდში სუფიები ქალაქ თბილისის ცხოვრებაში (1089 – 1125 წწ.)
ქართული ისტორიოგრაფია დავით აღმაშენებლის შესა­ხებ ამომწურავ ინფორმაციას გვაწვდის, თუმცა საქართველოს ეროვ­ნულ არქივში დაცული დოკუმენტის: „ქალაქ თბილისის [შენა­რჩუნება] მეფე დავით აღმაშენებლის მიერ და მისი ურთ­იერ­თობა მუსლიმებთან“, დამუშავების შემდეგ, ჩემ ანალ­იტიკურ ხე­დ­ვას წარმოგიდგენთ. საარქივო დოკუმენტში აღნიშ­ნულია, რომ დავითმა თბილისის მაცხოვრებლების გული გაახარა: ერი­სთ­ავ­ებს უბრძანა ღორები მუსლიმებთან არ დაეკლათ, მონეტა მოე­ჭრათ ღმერთის, მისი მოციქულისა და ხალიფის წარწერით, ქრი­სტიანები და მუსლიმები აბანოში ერთად არ წასულიყვნენ. დავ­ითი შვილთან დიმიტრისთან ერთად პარასკევის დღეს მთავარ მეჩეთში ლოცვების და ყურანის კითხვის მოსასმენად დადიოდა, „ქათიბს“ და „მოაზინს“ დასახმარებლად ბევრ ფულს აძლევდა, „ქარავან სარაი“ და მქადაგებლებისთვის სახლები ააშ­ენა, სუფ­იებს და პოეტებს სარჩო დაუნიშნა. თუ კი რომელიმე მათგანს თბილისის დატოვების სურვილი გაუჩნდებოდა, გულ­უხვად ეხ­მ­არებოდა, გზისთვის დიდ თანხას აძლევდა. დავითი მუს­ლ­იმებს იმაზე მეტ პატივს სცემდა, ვიდრე თავად მუსლიმი მეფე­ები (ფონდი-1438, აღწერა-1, საქმე-394). სტატიაში განვ­იხილავ, ქალაქ თბილისში მცხოვრები სუფ­იები საიდან შემოვიდნენ, ზოგადად კავკასიაში და რომელ თარ­იქათს მიეკუთვნებოდნენ.
ირან–ისრაელის დაპირისპირება ახლო აღმოსავლეთში
ნაშრომი მიმოიხილავს ირან–ისრაელის დაპირისპირების ისტორიულ, გეოპ­ოლიტიკურ და სტრატეგიულ განზომილებებს ახლო აღმოსავლეთის კონტექსტში. ტექსტი ეფუძნება როგორც ისტორიულ ქრონიკებს (სპარსეთის იმპერიასა და ებრაულ დია­სპორას შორის ურთიერთობების მაგალითზე), ისე თანამედ­როვე სამხედრო და დიპლომატიური პროცესების ანალიზს, რაც შეს­აძლებლობას იძლევა კონფლიქტის განვითარების ლოგიკის კომ­პლექსური გაგებისთვის. განსაკუთრებული ყურადღება გამ­ახ­­ვ­ი­ლებულია ირანის შიიტური იდენტობის ფორმირებაზე, პრ­ო­ქსი სტრატეგიის ინსტრუმენტალიზაციაზე (ჰეზბოლა, ჰუსიტ­ები, IR GC) და ისრაელის მრავალდონიან სამხედრო-დაზვე­რვით პას­უ­ხზე. ასევე განხილულია აშშ-ის როლის ტრანსფ­ორმ­აცია, განსაკ­უთრებით 2025 წლის მოვლენების კონტექსტში, როცა ირან–ისრაელის დაპი­რისპირება ღია კონფლიქტში გადაი­ზარდა და გა­მ­ოიწვია ოპერაცია „შუაღამის ჩაქუჩის“ განხორც­იელება. ნაშრომი აჩვენებს, რომ ირან–ისრაელის ურთიერთობა არ არის მხოლოდ ორმხრივი კონფლიქტი, არამედ მრავალ­შრიანი სისტ­ემური ფენ­ო­მენი, რომელიც აერთიანებს რელიგიურ იდეოლ­ოგიებს, გეოპო­ლიტიკურ ინტერესებსა და გლობალურ ძალთა ბალანსის გადა­ნაწილებას. ანალიზი ეფუძნება პირვე­ლწ­ყ­აროებს, სტრატეგიულ კვლ­ევებსა და საერთაშორისო ორგან­იზაციების მონ­აცემებს. მიღ­ე­ბული დასკვნები მიუთითებს საჭი­როებაზე, რომ კონფლიქტის დეესკალაცია მოითხოვს არა მხო­ლოდ სამ­ხედრო დათრგუნვას, არამედ ინოვაციური დიპლო­მატიური ფო­რ­მების ჩამოყალ­იბე­ბას, რომელიც თანაბრად გაით­ვალ­ისწინებს უსაფრთხოების, სუვერ­ენიტეტისა და საერთა­შორ­ისო ლეგი­ტიმ­ურობის მოთხოვ­ნებს.
ოსმალეთის იმპერიის ქართველი ვალიდე - ბეზმიალემ სულთანი
ოსმალეთის უზარმაზარ იმპერიაში ქართული წარმომ­ავ­ლ­ობის არაერთი პოლიტიკური მოღვაწე გვხვდება. მათ შორის, გან­სა­კუთრებით, გამოირჩევა რამდენიმე ქალბატონი, რომლ­ებმაც თავიანთი კვალი დააჩნიეს არა მხოლოდ სულთნის სას­ახლეში მიმ­დინარე პოლიტიკურ პროცესებს, არამედ ნათელი ხსოვნა დატოვეს უბრალო ადამიანების გულებშიც. სწორედ ასეთი მნი­შვნელოვანი ფიგურა გახლდათ ვალიდე ბეზმიალემ სულთანიც, მაჰმუდ II-ის მეუღლე და აბდულ-მეჯიდ I-ის დედა, რომელიც ჯაყელთა გავლენიანი გვარის წარმომადგენელი იყო. მიუ­ხე­და­ვად თურქულ სამეცნიერო ლიტერატურაში არსებული არაე­რთგ­ვაროვანი, უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელი თვალ­საზრი­ს­ისა, რო­მ­ლის თანახმადაც, მაჰმუდ II-ის მეუღლე ყივჩა­ღად ან ყირი­მის სახანოს მკვიდრად არის მიჩნეული, შემი­ძლია, დაბ­ეჯ­ითე­ბით განვაცხადო, რომ ვალიდე სულთანი ნამდვილად ქართ­ველი იყო. ამას ადასტურებს ჩვენამდე მოღწ­ეული დიპლო­მატ­იური წე­რ­ილები, რომლებიც კიდევ უფრო ამყ­ა­რებს ამ ვერს­იას. აბდულ-მეჯიდის ტახტზე ასვლის პერიოდიდან ფადიშა­ჰის დედა აქტიურად იყო ჩართული იმპერიის საშინაო და საგა­რეო პოლიტიკის ყველა საკვანძო პრობლემის გადაჭრის პროც­ე­სში. სხვადასხვა ისტორიული წყაროსა და სამეცნიერო ნარკვ­ევის ურთიერთშეჯერებამ ცხადყო, რომ ბეზმიალემ სულთნის მოღვა­წეობა ფადიშაჰის დედის ამპლუაში ცალსახად და სწო­რხა­ზოვ­ნად არ ფასდება. თანამედროვეები ააშკარავებდნენ ბეზ­მიალემ სულთნის მონაწილეობას კორუფციულ გარიგებებსა და მექრ­თა­მე­ობაში. თუმცა, უდავოა მისი უდიდესი წვლილი ოსმა­ლეთის იმპერიის საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, რომლის გაუმ­ჯობ­ესე­ბა­საც ემსახურებოდა ბეზმიალემის მიერ დაარსებული მდიდარი საქველმოქმედო ფონდები და ორგანიზაციები. ბეზ­მიალემ სულ­თანი გულუხვად აფინანსებდა ბიბლიოთეკებს, სკოლებსა და საავადმყოფოებს. აგებდა მეჩეთებს, მინარეთებსა და შად­რევნებს. ყოველივე ამან საზოგადოების ფართო ფენებში უდი­დესი სიყვ­არული და პოპულარობა მოუტანა. ოსმალეთის იმპე­რიის ისტო­რიაში იგი რჩება, როგორც პოლიტიკური ფი­გურა, რომლის მთე­ლი მოღვაწეობაც გონიერებით, შორსმჭვრ­ეტე­ლობითა და სახე­ლმწიფოებრივი აზროვნებით გამოირჩევა. დედა სულთნის მთე­ლი ფინანსური რესურსი ქვეყნის აღმშენ­ებლობას, წინსვლასა და განვითარებას მოხმარდა.
ჰ. ნავფალის აღმოსავლელი ქალის დეფინიცია ჟურნალ „ალ-ფათა“-ს მიხედვით
XIX საუკუნის ბოლო მეოთხედში ბრიტანეთის მიერ ოკუპ­ირებული ეგვიპტე დეკოლ­ონიალიზმის, ნაციონალიზმისა და მოდერნიზაციის მოძრაობათა ეპიცენტრში იმყოფებოდა. ბრიტა­ნული კოლონიალიზმი არამხოლოდ ქვეყნის სოციალურ-ეკო­ნო­მიკურ და პოლიტიკურ ასპექტებს, არამედ საზოგადოებრივ-კუ­ლ­ტურული ცხოვრების ყველა სფეროს შეეხო. სწორედ ამ პერიოდში, ე.წ. „ქალის საკითხი“ ( არაბ. قضية المرأة კადიYათ ალ-მარ’ა) – როგორი უნდა ყოფილიყო ეგვიპტელი ქალი – ძირითადად მოიცავდა ქალის მდგომარეობის ცვლი­ლ­ებას, იმისთვის, რომ ყოფილიყო უკეთესი დედა, ცოლი და დია­სახლისი, ერთ-ერთ ცენტ­რალურ თემად იქცა ნაციონა­ლი­ზმის, დეკოლონიალიზმის და პროგრესის შესახებ დისკ­უსიებში. მამ­რობითი სქესის წარმომადგენელთა მიერ დომინირებულ ქალთა საკითხის განხილვაში თანდათან თვითონ ქალებიც ერთ­ვებიან წერილობითი, პერიოდული გამოცემების დაარსებით. 1892 წელს ჰინდ ნავფალის მიერ დაარსებული ჟურ­ნალი „ალ-ფათა“ (არაბ. الفتاة ახალგაზრდა გოგონა), პირველი არა­ბ­ულენოვანი, ქალის მიერ და ქალებისთვის შექმნილი გამო­ცე­მაა, რომელიც მნიშვნელოვანი წყაროა იმისათვის, რომ გავი­აზროთ, როგორ ხედავდნენ იმ პერიოდის ქალები საკუთარ თავს და რო­გორ ცდილობდნენ არსებულ პოლიტიკურ, გენდ­ერულ, ეკონომ­იკურ და კულტურულ გარემოში ორიენტირებას.
აღმოსავლეთის მსხვილი რეგიონლური მოთამაშეების და რუსეთის ურთიერთობების ანალიზი, რუსეთ-უკრაინის ომის ფონზე
2022 წლის 24 თებერვალს რუსეთის ფედერაციის მიერ უკ­რაინაში დაწყებულმა ომმა მნიშვნელოვანი გეოპოლიტიკური გავლენა მოახდინა ახლო აღმოსავლეთის რეგიონზე, სადაც სახე­ლმწიფოების საგარეო პოლიტიკა ტრადიციულად ეფუძნება ბა­ლ­ანსის და ძალთა გაწონასწორების პრინციპებს. მოცემული სტ­ატია მიზნად ისახავს ისრაელის, საუდის არაბეთის, გაერთი­ანე­ბული არაბული საამიროებისა და ეგვიპტის დამოკიდებუ­ლებ­ებისა და ქცევის ანალიზს რუსეთის მიმართ ომის დაწყების შემ­დგომ პერიოდში. ანალიზი აჩვენებს, რომ აღნიშნული ქვეყნები იცავდნენ ორმაგი თამაშის ტაქტიკას - ერთის მხრივ ინარჩუნებდნენ სტრ­ატეგიულ პარტნიორობას აშშ-სთან და დასავლეთთან, ხოლო მეო­რეს მხრივ არ წყვეტდნენ რუსეთთან ეკონომიკურ და ენერგ­ეტიკულ ურთი­ერთობებს. ისრაელი ცდილობდა ნეიტრალიტ­ეტის დაცვას ირანთან დაკავშირებული უსაფრთხოების ინტერე­სების გამო; საუდის არაბეთი და საამიროები განაგრძობდნენ თანამშრომლობას რუსეთთან OPEC+ ფორმატში; ეგვიპტემ კი შეინარჩუნა თანამშრომლობა „როსატომთან” ბირთვული ენერ­გეტიკის სფეროში. 2025 წლის რეალობის გათვალის­წინებით, რეგიონის სახე­ლმ­წიფოების პოლიტიკა კვლავ ეფუძნება პრაგმატულ ბალანსს, თუმცა რუსეთის გავლენა შესამჩნევად შემცირდა - ირანის გაძ­ლიერების, დასავლეთის სანქციების და ჩინეთის ეკონო­მი­კური აქტიურობის ფონზე. შედეგად, ახლო აღმოსავლეთი გარდაიქმნა მრავალპოლარულ სივრცედ, სადაც რუსეთის როლი მხოლოდ ერთ-ერთ, მაგრამ გადამწყვეტ ფაქტორად აღარ აღიქმება.
მორფემათა ზღვარზე ხმოვანთკომპლექსების ფონეტიკური ცვლილებები შიდა ქართლში მცხოვრებ აჭარელთა მეტყველებაში
წარმოდგენილ სამეცნიერო სტატიაში განხილულია შიდა ქართლში, გორის მუნიციპალიტეტის სოფლებში - წითელ­უბა­ნში, შავშვებსა და ნაწრეტში მცხოვრებ აჭარელთა მეტყვ­ელე­ბ­აში მორფემათა ზღვარზე ხმოვანთკომპლექსების ფონეტ­იკ­ური ცვ­ლ­ილებების ტენდენია, რეალიზაციის შემთხვევები და სიხშ­ირე. კვლევა ემყარება სხვადასხვა დროს ჩვენ მიერ ჩაწერილ და გამ­ოქ­ვეყნებულ დიალექტურ ტექსტებს. წითელუბნის, შავშვებისა და ნაწრეტის მეტყველებაში და­ს­ტ­ურდება ქართლურთან აჭარულის და მესხურ-ჯავახუ­რის სა­მ­­ეტყველო კოდთა შერევის შემთხვევები. შიდა ქართლის ამ სო­ფლებში მეოცე საუკუნის ოთხმოცდაათიან წლებში გადმო­სახ­ლდნენ საცხოვრებლად ხულოს რაიონის სოფელ ჩაოდან, მოგვ­იანებით სამცხე-ჯავახეთიდან (სოფელი ხიზაბავრა) და ქარ­თლის სხვადასხვა კუთხიდან (ისტორიული სამაჩაბლოდან დევ­ნილი მოსახლეობა). ხმოვანთკომპლექსთა ცვლილება უპირატესად დადასტ­უ­რდა სიტყვის თავკიდურ და ბოლოკიდურ პოზიციაში. საყუ­რა­დღებოა, ასიმილაციისა და დისიმილაციის გამოვლენის სამი მა­რ­კერი: ლოკალური რიგი (საწარმოთქმო ადგილი), ღიაობა (აწე­ულობა) და ლაბიალურობა. ზმნისწინისეული ხმოვანი იცვლება კომპლექსებში რეგ­რესული, კონტაქტური, სრული ასიმილაციის შედეგად. აე→ეე: წე­ეღო ( ←წაეღო), გეეღო (←გაეღო); ოე→ეე: მეერია (←მოერია), მეეკიდა (← მოეკიდა); აუ→უუ: უუწია (←აუწია), დუუდებენ (←დაუდებენ) ; ეუ →უუ: შუუკრა (←შეუკრა); აი→იი: იმიტანა (←ამიტანა), დიმიყვირა (←დამიყვირა)… კომპლექსთა ცვლ­ილ­ება ხდება არა მარტო მეზობლად მყოფ ხმოვნებს შორის, არამედ დისტანციურად, თანხმოვნით დაშორებულ ელემენტებს შორ­ისაც, განსაკუთრებით, მაშინ, როდესაც ზმნას რთული ზმნ­ის­წინი დაერთვის. ცვლილებას განიცდის რთული ზმნისწინის ორ­­­ივე ხმოვნითი ელემენტი: გიდიმიყარა გიდიმიყარა (←გად­ამ­იყარა). ეს მოვლენა შიდაქართლურისთვისაც არის დამახას­იათ­ებელი, მხოლოდ განსხვავებულია ხმოვანთა ცვლილება: გემე­ერჩია (←გამოერჩია), წემეეყვანა (←წამოეყვანა). სრული რეგრესული ასიმილაციით მიღებული ეე განიც­დის რეგრესულ დისიმილაციას. აე→ეე→იე: გიეკიდა (←გეე­კიდა ←გაეკიდა), დიესიენ (←დეესიენ←დაესიენ). ხმოვანთა დისიმ­ილ­აცია გვხვდება სახელებში ბოლოკიდურ პოზიციაში. ეე→ იე→ჲე: ხეები → ხიები →ხჲები; რძეები→რძიები→რძჲები. კვლევამ აჩვენა, რომ წითელუბნის, შავშვებისა და ნაწრ­ე­ტის მეტყველებაში მორფემათა ზღვარზე ხმოვანთკ­ომპლ­ექ­სთა ფონეტიკური ცვლილებების ძირითადი ტენდენციები საერ­თო ქართულია, თუმცა დასტურდება გარკვეული მოდიფიკაც­იებიც, რომელიც განპირობებულია დიალექტის შინაგანი კანო­ნ­ებით, მოსახლეობის მიგრაციითა და სამეტყველო კოდთა შერ­ევით. კვლევის შედეგად მიღებული დასკვნები მნიშვნელოვანია ქართველური დიალექტოლოგიის და, საერთოდ, ქართული სა­ლ­­იტერატურო ენის საკვანძო საკითხების დიაქრონიული ანალ­ი­ზისათვის.
იუნუს ემრეს განსაკუთრებულობა მდგომარეობს იმაში, რომ იგი სიმბოლოა ადამიანური ღირებულებების, ჰუმანიზმისა და მშვიდობის. იუნუს ემრეს საქმიანობაც სწორედ ხალხზეა ორ­ი­ენტირებული. იუნუს ემრემ, ამ უდიდესმა პოეტმა საკუ­თ­არი ლექსებით არა მარტო მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა თურ­ქული ენის განვითარებაში, არამედ საყოველთაო ადამი­ანურ ფასეულობებზე დაფუძნებული ფილოსოფიის მეშვეობით კაცო­ბრიობას დაუტოვა გზავნილი, იცხოვრონ მშვიდობით განურ­ჩევლად რელიგიისა, ენისა თუ რასისა.
დაოსური იგავის რეცეფცია ჯერომ სელინჯერის მოთხრობაში „ჭერი ასწიეთ, დურგლებო"
დღემდე ჯერომ დევიდ სელინჯერი უპირველესად პოპ­ულარულია თავისი პირველი რომანით „თამაში ჭვავის ყანაში", რაც გასაკვირი არ არის, რადგან ჰოლდენ კოლფილდი სელ­ინჯ­ერის დროიდან დღემდე თითქმის ყველა მოზარდისთვის საყვა­რელი გმირი გახდა. თუმცა, ჯერომ სელინჯერი თანაბარ ყურა­დღებას იმსახურებს თავისი გლასების ოჯახის მოთხრობ­ები­თაც. განსაკუთრებით იმიტომ, რომ გლასების ოჯახის პროტაგ­ონი­ს­ტები გვიზიარებენ თავიანთ ცხოვრების აღქმას და აღმოსავ­ლური და დასავლური ფილოსოფიური სამყაროს შერწყმით საკ­მაო საფიქრალს აძლევენ მკითხველს. ჯერომ სელინჯერის გამო­რ­ჩეულობა ძირითადად გამოწვეულია აღმოსავლური რელი­გი­ური და ფილოსოფიური სწავლებებით, კერძოდ ძენ-ბუდ­იზმ­ითა და დაოსიზმით მისი გატაცებით. ეს ფილოსოფიური სის­ტემები ეხმარება მას, ღიად გააკრიტიკოს ამერიკელების მატერი­ა­ლ­ის­ტური და ზედაპირული ცხოვრების წესი. სტატია ეხება იგავს, როგორც ლიტერატურულ ჟანრს, და განიხილავს ერთ და­ოსურ თქმულებას, რომელიც წარმოდგენილია გლასების ოჯა­ხის ერთ-ერთი მოთხრობის, „ჭერი ასწიეთ, დურგლებო" დასა­წყისში. ნაშ­რ­ომი აღწერს, თუ როგორ ეხმარება იგავი მკითხ­ვ­ელს, გაია­ზროს პროტაგონისტის ბედი დაოსური სწავლების მო­რალის მეშვე­ობით.
მოტივაცია და ფსიქოლოგიური ბარიერები უცხო ენების შესწავლის პროცესში
თანამედროვე ეპოქაში, შრომის ბაზარზე კონკურენ­ტუნარ­იანობის ზრდა და მოთხოვნადი კადრის ძიება პირდაპი­რკ­ავშ­ი­რ­შია უცხო ენების ფლობასთან. დამსაქმებლების მოთხოვნა ვიწ­რო სპეციალიზაციის გარდა მოიცავს ერთ ან რამდენიმე უცხო ენის ცოდნასაც, რაც ზრდის ენის შესწავლის აუცილებლობას. ენის შესწავლის, ისევე როგორც სხვა ნებისმიერი საქმია­ნობის ძირითად ფსიქოლოგიურ ასპექტებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მოტივაციაა. მოტივაციას შეუძლია ენის შესწავლაში შედეგის მოტანა და ხანგრძლივ წარმატებებზე მიღწევა, სწავლის პროცესში საკუ­თარ თავში უნარების აღმოჩენა საკითხისადმი უფრო მეტი ინტ­ე­რ­ესის გაღვივებას და შედეგად არსებული ცოდნის პრაქტიკაში რეალი­ზაციის საშუალებას იძლევა. თუმცა ჩვენს მიერ ჩატარებულმა კვლევამ ცხადყო, რომ სწა­ვლის პროცესის ეფექტურობა დამოკიდებულია არა მხოლოდ ინდივიდის მოტივაციაზე, არამედ სასწავლო გარემოსა და ფსი­ქოლოგიურ განწყობებზეც. ენის შესწავლის პროცესში სტუდენტთა ფსიქოგანწყობის დადგენის: მოტივაციის, შფოთვისა და ინტერესის დონის შეფას­ების, პროცესში არსებული ხარვეზების აღმოფხვრისა და სწავ­ლის ნაყოფიერების გაზრდის; პროცესისადმი საჭირო ფსიქოლ­ოგიური მიდგომების შემდგომში გათვალისწინების მიზნით, ჩვ­ენს მიერ ჩატარდა ანკეტური კვლევა თურქული და გერმ­ანული ენების შემსწავლელ ქართველ სტუდენტებთან. კვლევამ აჩვენა, რომ სტუდენტების მოტივაცია პირდაპირ კავშირშია პედაგოგის პიროვნულ თვისებებთან, მათ შორის პოზიტიურ ენერგეტი­კას­თან, გახსნილობასთან, ემპათიასა და ემოციურ მხარდაჭ­ერას­თან. ასეთი მიდგომა მნიშვნელოვნად ამცირებს შფოთვასა და შიშს, ზრდის ნდობასა და უზრუნველყოფს აქტიურ ჩართუ­ლ­ობას სასწავლო პროცესში. დემოტივაციისა და შფოთვის ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად დაფიქსირდა შეცდომების დაშვების შიში, რაც ხელს უშლის კომუნიკაციურ აქტივობებში ჩართულობას. აღნიშნული ბარიე­რის დაძლევა შესაძლებელია მასწავლებლის მხარდაჭერით, ინტ­­ერაქტიული სავარჯიშოებითა და სწორი ფსიქოლოგიური მი­დ­გომების გამოყენებით. აქედან გამომდინარე, უცხო ენის სწა­ვ­­ლება ყველაზე მეტად ეფექტურია მაშინ, როდესაც ლექტორის აკადემიურობა და პროფესიული უნარები ჰარმონიულად ერწ­ყმის პიროვნულ თვისებებსა და ფსიქოლოგიური ბარიერების დაძ­ლევის სტრატეგიებს, ქმნის შედეგზე ორიენტირებულ სასწ­ავლო გარემოს, მნიშვნელოვნად ზრდის სწავლების ხარისხს, ამ­ა­­ღ­ლებს სტუდენტების მოტივაციასა და რაც მთავარია საკუ­თარი თავისადმი რწმენას.
დიპლომატიური დისკურსის სტრუქტურული და გრამატიკული მახასიათებლები მე-19 საუკუნის ბოლოს, აღმოსავლეთის საკითხის გამწვავების პერიოდში
ეს ნაშრომი ტარდება ორი ჰუმანიტარული მეცნიერების ფარ­­გლებში, ისტორიისა და ლინგვისტიკის გზაჯვარედინზე. სტ­ა­­ტ­იაში წარმოდგენილია ფრანგული დიპლომატიური დისკ­ურსის შემადგენელი მახასიათებლების ანალიზი, რომელიც და­მ­­ა­ხასიათებელია დიპლომატიური რიტორიკისთვის ე.წ. აღმოსა­ვლური საკითხის ერთ-ერთი კრიზისული ეტაპის დროს. კვლ­ევის მიზანია საარქივო დოკუმენტებში დიპლომატიური მიმო­წერის სტრუქტურული და გრამატიკული მახასიათებლების ანა­ლიზი. კვლევა აანალიზებს XIX საუკუნის მეორე ნახევრის ფრა­ნგული დიპლომატიური დისკურსის გრამატიკულ მახასი­ათ­ებ­ლებს, როგორც ეს წარმოდგენილია ავსტრია-უნგრეთში თუ­რქ­ული დიპლომატიის ხელმძღვანელისა და ოსმალეთის იმპ­ერიის საგარეო საქმეთა მინისტრის შიდა მიმოწერაში. გაშიფ­რული და თარგმნილი ხელნაწერი საარქივო მასალები პირვე­ლად შემო­დის სამეცნიერო მიმოქცევაში.
„ვეივანიუ“ და ევფემიზმი ჩინურ ენათმეცნიერებაში: დეფინიციის პრობლემა და ცნებითი საზღვრები
წინამდებარე სტატია იკლევს ევფემიზმების — 委婉语 ვეი­ვანიუს კვლევის ისტორიას, ტერმინოლოგიურ სირთულეებსა და კულტურულ კონტექტს ჩინურ ენათმეცნიერებაში. ჩინური ევფე­მიზმი განიხილება არა მხოლოდ ენობრივ ტროპად, არამედ სოციალურ-კულტურულ ფენომენად, რომელიც უკავში­რდ­ება ტაბუს, სოციალურ ჰარმონიასა და კონფუციურ ცნებას 面子 miànzi „სახე“. კვლევა აჩვენებს, რომ დასავლურ ლინგვისტიკაში ევფ­ემი­ზმი ძირითადად გულისხმობს უხეში ან ტაბუირებული თემის შერბილებული ფორმით გადმოცემას, მაშინ როცა ჩინურ ლინ­გვისტიკაში ვეივანიუ ბევრად უფრო ფართო ცნებაა. ის მოი­ცავს არა მხოლოდ პირდაპირ ლექსიკურ ჩანაცვლებას, არამედ მეტ­აფორას, მეტონიმიას, ალუზიას, სიმბოლიკას, ომონიმიას, ჰო­მ­­ო­ფონიას და სხვა სტილისტურ ხერხებს. კვლევის სიახლე მდგომარეობს იმაში, რომ ნაშრომში გაერ­თი­ანებულია ვეივანიუს კვლევის შესწავლა და დეფინიციის საკ­ითხი. გაანალიზებულია ჩენ ვანგტაოს 婉曲 wǎn qū რიტორ­იკ­ული განსაზღვრებიდან ჩენ იუენის სოციოლინგვისტურ მიდგო­მამდე ჩამოყალიბებული თეორიები.
სტატიაში გაანალიზებულია ბერძენი დრამატურგის ანდ­რ­ეას ფლურაკისის „მედეას ბურკა“ თანამედროვე სტანდარტებს მორგებული მონოპიესა, რომელიც გვთავაზობს მედეას კლას­იკ­ური ბერძნული მითის განსხვავებულ, თანამედროვე პრობ­ლე­მატიკის კონტექსტში განხილულ ინტერპრეტაციას; რა თქმა უნდა, პიესაში შენარჩუნებულია კლასიკური მითის ძირითადი სიუჟეტური ხაზი, რომელსაც შესანიშნავად ერწყმის მითის ა. ფლურაკისისეული ინდივიდუალიზმი, რაც პიესას სძენს აქტ­უა­ლობას. მთელი პიესა მონოლოგია მედეასი, რომელიც ყვება საკ­უთარ ისტორიას, გვესაუბრება წარსულზე, აწმყოსა და სამ­ომა­ვლო გეგმებზეც; სხვა პერსონაჟები კი აქ პასიურ როლს ასრუ­ლებენ. ა. ფლურაკისი გვიყვება ქალზე, რომელიც იმყოფება უცხო მიწაზე, ემიგრანტია, რომელსაც უხდება მისთვის განსხვა­ვე­ბულ და არამშობლიურ კულტურასთან და ყოველდღიურ უცხო რეა­ლობასთან გამკლავება, რადგან მისთვის აუცილებელია არს­ე­ბულ სოციუმში თავისი იდენტობის დამკვიდრება, რათა გადა­რჩეს ავტორი შესანიშნავად ახდენს რამდენიმე მნიშვნ­ელ­ოვანი ასპექტის აქცენტირებას: ემიგრანტობა - მედეა უცხო მიწაზეა, სხვა იდენ­ტ­ობაში, სხვა კულტურაში, სხვა საზოგადოებაში, ყოველგვარი მშობლი­ურისგან შორს; საკუთარი თავის (იდენტობის) შენარჩუნება - მუდ­მივი მც­დ­ელობა, შეინარჩუნოს მშობლიური კულტურა, დაიცვას მის­თვის მისაღები ნორმები; ~მისი სურვილი, მუდმივად ჰქონდეს არჩევანის თავ­ის­უ­ფლება; მცდელობა, გაუმკლავდეს საკუთარ თავში და უცხო კუ­ლ­ტ­ურაში არსებულ პატრიარქალურ სტერეოტიპებს.